Blog

Форум барысында Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасының елдің саяси жүйесін жетілдірудегі, қоғамдық келісімді нығайтудағы және тұрақты дамуды қамтамасыз етудегі рөлі жан-жақты талқыланды.

Спикерлер қатарында: партия төрағасының орынбасары Сейтжанов Қуаныш Қабыкенұлы, партия аппараты басшысының орынбасары Сәрсенбаева Айгерім Арыстанбекқызы, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті PhD докторы Пірімбетов Даурен Сакенұлы, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы Алматы қаласындағы филиалының директоры Идирисова Айнур Маратқызы, журналист әрі продюсер Құрайысова Ұлпан Қажымқанқызы болды.

Жиынның негізгі мақсаты – елімізде жүзеге асырылып жатқан конституциялық өзгерістердің мазмұны мен маңызын талқылау, олардың әлеуметтік-экономикалық дамуға, ғылым мен білімге, инновацияларға, өңірлік саясат пен ауылдық аумақтардың өркендеуіне ықпалын сараптау.

Қатысушылар реформаның мемлекеттік басқару жүйесін жетілдірудегі рөліне, билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті нығайтуға және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауды күшейтуге бағытталған қадамдарға ерекше назар аударды. Сондай-ақ, реформалардың саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету мен қоғамның мемлекетке деген сенімін арттырудағы стратегиялық маңызы атап өтілді.

Сарапшылардың пікірінше, жаңартылған конституциялық нормалар ауыл шаруашылығын қолдауға, аграрлық саясатты жетілдіруге және өңірлердің дербестігін арттыруға жаңа серпін береді. Бұл ауыл экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырып, халықтың әл-ауқатын жақсартуға ықпал етеді.

Форум қорытындысында қатысушылар Конституциялық реформаны табысты жүзеге асыру – елдің ұзақ мерзімді әрі орнықты дамуының басты кепілі екенін атап өтті. Сонымен қатар, қоғам өкілдері мен сарапшылар арасында ашық диалог алаңдарын тұрақты түрде ұйымдастыру қажеттігі айтылды.

Оның айтуынша, құжатта мал шаруашылығы алғаш рет кешенді түрде қарастырылған. Жоспар қаржылық тетіктерді, селекциялық-асылдандыру жұмыстарын, жем-шөп базасын, жайылым инфрақұрылымын, ветеринариялық қауіпсіздікті, кадрлық қамтамасыз ету мен цифрлық шешімдерді бір жүйеге біріктіреді.

Ғалым құжатта мал басын көбейтуден гөрі өнімділікті арттыруға басымдық берілгенін атап өтті. Әлемдік стандарттардан артта қалу ашық мойындалып, оны қысқартуға бағытталған геномдық бағалау, индекстік селекция және заманауи көбею технологиялары енгізілген.

Жоспардың күшті тұстарының бірі – қаржылық архитектурасы: 5–6 % жеңілдетілген несиелер, 2,5 % инвестициялық жобалар және 85 %-ға дейін кепілдендіру тетігі.

Құжат қой шаруашылығына да ерекше мән береді. Асылдандыруды дамыту, жайылымдарды қалпына келтіру және көшпелі мал шаруашылығын қолдау шаралары қарастырылған. Сонымен қатар, әлеуметтік аспектілер – мамандар даярлау, кәсіп беделін арттыру, шопандар мен малшыларды қолдау да қамтылған.

Сарапшының пікірінше, Кешенді жоспарды жүйелі іске асыру мал шаруашылығының технологиялық, басқарылатын және экспортқа бағытталған дамуына берік негіз қалайды.

Семинарға ғылыми қауымдастық, агробизнес өкілдері, «ҰАҒБО» еншілес ұйымдарының қызметкерлері және облыс әкімдерінің орынбасарлары қатысты.

Жиында ҚазАӨК экономикасы және ауылдық аумақтарды дамыту ҒЗИ басқарма төрағасы Есенбай Исламов талқылауға қатысты. Ол мал шаруашылығында селекциялық-асылдандыру, жемшөп өндірісі, ветеринариялық қызмет, сондай-ақ өнімді сақтау мен бастапқы өңдеу бағыттарында шешімін күткен мәселелер бар екенін атап өтті. Исламов Кешенді бағдарлама мал шаруашылығын қолдауға және саланы индустрияландыруға бағытталғанын, кооперация мен асыл тұқымды қызметтің барлық деңгейде тиімді жұмыс істеуі маңызды екенін айтты.

Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров селекция мен тұқым шаруашылығы елдің азық-түлік қауіпсіздігінің негізгі тірегі екенін атап өтті. Министр мемлекеттік қолдаудың күшейтілгенін және субсидия беру кезінде отандық тұқым өндірушілерге басымдық берілетінін айтты. Жиында егістік алқаптарын әртараптандыру, импорт алмастыру және сапалы тұқым өндірісін кеңейту мәселелері де қаралды.

А.Б. Молдашев, экономика ғылымдарының докторы, профессор, «ҚазАШҒЗИ экономикасы және ауылдық аумақтарды дамыту» ғылыми-зерттеу институтының бас ғылыми қызметкері атап өткендей, Қазақстандағы және ТМД елдеріндегі жеке қосалқы шаруашылықтардың дамуы олардың нарықтық экономикаға көшу процесімен тығыз байланысты. Қазіргі уақытта көптеген елдерде әлі де ескі басқару формалары сақталған: жеке қосалқы шаруашылықтар бұрынғы үлгідегідей, өндіріс көлемі төмен, кооперацияға қызығушылық аз.

Молдашев атап өткендей, мұндай жағдай жеке қосалқы шаруашылықтардың (ЖҚШ) өндірістік әлеуетін шектеп, табыстылық деңгейінің төмен болуына себеп болады. Сондықтан келесі кезеңде жеке қосалқы шаруашылықтарды нарыққа бағытталған отбасылық фермаларға айналдыру аса маңызды.

Тәжірибе көрсеткендей, Ресейдің Татарстан облысында отбасылық фермерлік іс-қимыл белсенді дамып келеді: қазіргі уақытта 860 ферма жұмыс істейді, оның 300-і жоғары технологиялық. Олар мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығын үйлестіріп, заманауи техникамен жабдықталған.

Профессор атап өткендей, Қазақстанда да жеке қосалқы шаруашылықтарды нарыққа интеграциялау арқылы «тұтынушылық» типтегі шаруашылықтан шағын тауарлық фермаға айналдыруға болады. Бұл ауылдық жерлерде тұрақты табыс көздерін құруға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және кәсіпкерлікті дамытуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, отбасылық фермерлікті дамытуда мемлекеттік гранттар мен жер учаскелерін тиімді бөлу маңызды, – дейді Молдашев. Аталған шаралар жеке қосалқы шаруашылықтарды (ЖҚШ) нарықтық экономика талаптарына бейімдеп, аграрлық сектордың сапалы әрі жүйелі дамуына негіз қалайды.

«Қазақстанда ет бағытындағы қой шаруашылығын дамытуға барлық табиғи және ғылыми алғышарттар бар. Алайда басты мақсат – қой санын ғана арттыру емес, оның өнімділігі мен сапасын көтеру», – деді Е.И. Исламов.

Басқарма төрағасы айтуынша, соңғы жылдары еліміз азық-түлік қауіпсіздігі бойынша халықаралық рейтингтерде өз орнын нығайтты, ал бұл жетістікте мал шаруашылығының, соның ішінде қой шаруашылығының үлесі зор.

Е.И.Исламов қой шаруашылығында жүннен етке қарай бетбұрыс заңды үрдіс екенін атап өтті. Жүн бағасының төмендеуі мен қой етіне сұраныстың артуы селекциялық саясатты қайта қарауды талап етеді.

«Қазіргі жағдайда қой шаруашылығындағы негізгі экономикалық өнім – қой еті. Бұл жануар тектес ақуызға деген сұраныстың өсуімен және экологиялық таза өнімге деген қажеттілікпен байланысты», – деп атап өтті Басқарма төрағасы.

Сондай-ақ ол саладағы басты мәселелердің бірі – қойдың басым бөлігі жеке қосалқы шаруашылықтарда шоғырлануы екенін айтты.

«Қой шаруашылығының болашағы – кооперацияда, асыл тұқымды орталықтарды дамытуда, қолдан ұрықтандыру мен цифрлық есеп жүйесін енгізуде», – деді Исламов.

Ғалымның пікірінше, асыл тұқымды істі дамыту, селекцияны цифрландыру және мал асылдандыру қызметтің тік құрылымын қалпына келтіру – Қазақстанның экспорттық әлеуеті мен отандық генетикалық қорын сақтаудың негізгі шарты.

@agro__press @nasec.kz

Осыған орай, ҚазАӨКЭжААДҒЗИ-де жаңа Конституция жобасына арналған талқылау өтті. Жиын барысында айтылған пікірлер мен ұсыныстарды институттың Басқарма төрағасы Есенбай Исламов білдірді.

Оның айтуынша, Конституция жобасын әзірлеу барысында 2000-нан астам ұсыныс келіп түскен. Барлық ұсыныстар жан-жақты қаралып, талданып, ашық форматта талқыланған. Бұл ретте «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» қағидаттары толық сақталып, қоғам тарапынан айтылған пікірлердің басым бөлігі ескерілген.

Есенбай Исламов жаңа Конституция жобасы елдің Ата заңы ретінде Қазақстанның болашақ даму жолын айқындайтынын атап өтті. Құжатта «Әділетті Қазақстан», «Адал азамат», «Еңбек адамы», адам құқықтарын қорғау және әр азаматқа тең мүмкіндік жасау сияқты құндылықтарға айрықша басымдық берілген.

Сондай-ақ ол «Құрылтай» ұғымының қазақ халқының тарихы мен мәдениетінде терең мәнге ие екенін айтып, бұл тетік халықтың үнін естуге және салихалы саясат жүргізуге бағытталған жаңа қоғамдық-саяси архитектураның маңызды бөлігі екенін жеткізді.

Басқарма төрағасының пікірінше, конституциялық реформаларды жүзеге асыруда зиялы қауым мен ғылыми қоғамдастықтың орны ерекше. Ал Халық кеңесі қоғамдық белсенділікті арттырып, әр азаматтың өз ойын ашық білдіруіне және оңтайлы шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, жаңа Конституция жобасында білім, ғылым және инновацияларды дамыту мен қолдау, тарихи құндылықтарды сақтау және дәріптеу мәселелері нақты көрініс тапқан. Бұл, оның сөзінше, ұлттық болмысты нығайтып, елдің ұзақмерзімді дамуына серпін береді.

Есенбай Исламов жаңа Конституция Қазақстанның әлемдік деңгейдегі бәсекеге қабілеттілігін арттыратынына сенім білдірді.