Blog

Семинар онлайн форматта өткізілді, бұл өңірлердің кеңінен қатысуын қамтамасыз етті. Қатысушылар кооперацияны дамытудағы нормативтік-құқықтық базаны, ауыл шаруашылығы кооперативтерін тиімді басқару мен экономикалық механизмдерін, қызмет көрсету, бәсекеге қабілеттілікті арттыру, өнімді сату нарықтарына және қаржылық ресурстарға қол жеткізу мәселелерін талқылады.

Бұл іс-шаралар тәжірибе алмасуға, проблемалық мәселелерді анықтауға және өңірлерде ауыл шаруашылығы кооперациясы бойынша түсіндіру және білім беру жұмыстарын жүргізетін тренерлер мен сарапшылар пулын қалыптастыруға бағытталған.

Жиынға барлығы 16 жас ғалым – докторанттар, магистранттар және студенттер қатысты. Олардың қатарында Қазақ аграрлық зерттеу университеті білім алушылары, сондай-ақ Қытай, Ауғанстан және Түрікменстан елдерінен келген студенттер болды.

Кездесу барысында институттың 92 жылдық тарихы, ғылыми жетістіктері мен аграрлық саладағы заңнамаларды әзірлеуге қосқан үлесі таныстырылды. Тәжірибелі ғалымдар өздерінің ғылымдағы жолы мен кәсіби тәжірибесімен бөлісті.

Сонымен қатар, профессор Укиляй Керимова «Қазақстанның аграрлық секторының экономикасының дамуы: проблемалары және оны шешу жолдары» тақырыбында баяндама жасады.

Кездесу барысында агроөнеркәсіп кешенінің өзекті мәселелері, халықаралық тәжірибе және жас ғалымдардың ғылыми зерттеулері талқыланды.

Кездесу барысында профессор, экономика ғылымдарының докторы Хан Ю.А., экономика магистрлері Рахимбекова А.Т. мен Турмамбаева Г.Г. бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру (ПЦФ), гранттық қаржыландыру (ГФ) және халықаралық жобалар аясында атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндады. Сондай-ақ филиалдың даму жоспарлары мен оның әлеуеті таныстырылды.

Өз кезегінде Максим Сутула филиалдың ғылыми әлеуеті мен атқарылып жатқан жұмыстарға жоғары баға беріп, қызмет аясын кеңейтуге қатысты бірқатар ұсыныстарын жеткізді.

Кездесу қорытындысы бойынша наурыз айының соңына дейін Солтүстік филиалды дамыту жөніндегі Жоспар мен Жол картасын әзірлеу тапсырылды. Сонымен қатар Институттың Астана қаласындағы қызметін кезең-кезеңімен дамыту мәселелері белгіленді.

Сондай-ақ филиалдың стратегиясын күшейту, пәнаралық жобаларды іске асыруға бағытталған жаңа буын мамандарды тарту, агроэкономика саласында цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні қолдану, сондай-ақ білім беру және консалтингтік қызметтерді дамыту қажеттігі атап өтілді.

Салтанатты жиынға Институттың Басқарма Төрағасы, Ұлттық аграрлық ғылым академиясының Президенті мен Президиум мүшелері, Алматы қалалық «Ауыл» партиясы филиалының өкілдері, танымал экономист-ғалымдар мен жас мамандар белсене қатысып, ұлттық құндылықтарды дәріптеуге өз үлестерін қосты. Шара барысында театрландырылған көріністер қойылып, ұлттық киім үлгілері таныстырылды. Сонымен қатар, олардың шығу тарихы мен ерекшеліктері жөнінде мазмұнды баяндамалар жасалды.

«Ауыл» партиясының ұлттық мәдениетті насихаттауға бағытталған бағдарламасы аясында «Бата беру» байқауының қорытындысы шығарылып, жеңімпаздарға ақшалай және бағалы сыйлықтар табысталды. Қатысушылар түрлі номинациялар бойынша марапатталып, арнайы сыйлықтарға ие болды.

Ұлттық киімдер көрмесінде шапан, камзол, кимешек, тақия, сондай-ақ қыз-келіншектердің дәстүрлі киім үлгілері көпшілік назарына ұсынылды. Әрбір бұйым халқымыздың бай мәдени мұрасы мен эстетикалық талғамын айшықтап, көрермендердің ерекше ықыласына бөленді. Ұлттық нақыштағы сән үлгілері ата-баба дәстүрінің сабақтастығын танытып, рухани құндылықтардың маңызын айқындады.

Шара аясында ауыл өмірін, табиғат көріністерін, салт-дәстүрлер мен еңбек адамдарының бейнесін қамтыған фотогалерея ұйымдастырылды. Қонақтарға ұлттық тағамдар мен сусындар ұсынылып, дастархан жайылды.

Ұлттық киім күніне арналған бұл тағылымды шара ұжым бірлігін нығайтып, рухани жаңғыруға деген ұмтылысты айқындай түсті. Сонымен қатар, Наурыз мейрамының мән-маңызын тереңдете түсіп, ұлттық кодтың жаңғыруына, ұлтаралық келісімнің нығаюына және жас ұрпақтың тарихи-мәдени мұраға деген құрметін арттыруға ықпал етті.

Институт қабырғасында Әз-Наурыз мерекесіне арналған іс-шаралар өз жалғасын таба бермек, ал оның тағылымдық мәні кеңінен насихаттала береді.

Толығырақ сілтеме арқылы оқи аласыз: https://zontnews.kz/ru

Бұл туралы Қазақ аграрлық экономика және ауылдық аумақтарды дамыту ғылыми-зерттеу институтының «АПК-ны экономикалық реттеу» бөлімінің меңгерушісі Гүлзада Джамбаева айтып берді.

Өсімдік шаруашылығы – аграрлық өндірістің негізгі драйвері

Соңғы жылдары өсімдік шаруашылығы Қазақстан аграрлық өндірісінің жетекші саласы болып келеді. 2021–2025 жылдары бұл сала ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің 60 пайыздан астамын қалыптастырды. Ал мал шаруашылығының үлесі шамамен 38,8 % болды. Өсімдік шаруашылығының дамуы егіс алқаптарының кеңеюі, астық және майлы дақылдар өнімінің артуы, сондай-ақ өнімділіктің жоғарылауымен байланысты.

Мәселен, 2025 жылы өсімдік шаруашылығы өнімінің нақты көлем индексі 2023 жылмен салыстырғанда 128,2 % болды.

Бес жылда 2 трлн теңгеден астам қолдау

Соңғы бес жылда агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға 2,2 трлн теңгеден астам мемлекеттік қолдау көрсетілді.

Оның ішінде:

• өсімдік шаруашылығына – 528,3 млрд теңге

• мал шаруашылығына – 610,3 млрд теңге

• өңдеу саласына – 64,5 млрд теңге

• қаржылық құралдарға – 1,04 трлн теңге

Қаржыландыру республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен жүзеге асырылды.

Жеңілдетілген несие – негізгі қаржылық құрал

Қазіргі мемлекеттік қолдау жүйесінде жеңілдетілген несиелеу маңызды рөл атқарады. Мұндай несиелердің пайыздық мөлшерлемесі әдетте 5–6 % шамасында болады.

Аграрлық секторды қаржыландыратын негізгі институттар:

• Аграрлық несие корпорациясы

• KazAgroFinance

• екінші деңгейлі банктер

• микроқаржы ұйымдары мен кредиттік серіктестіктер

2024 жылы ғана Аграрлық несие корпорациясы ауыл шаруашылығы өндірушілеріне 800 млрд теңгеден астам жеңілдетілген несие берген.

Қарсы міндеттемелер механизмі

Мемлекеттік қолдау жүйесінің маңызды элементтерінің бірі – қарсы міндеттемелер механизмі.

Яғни субсидиялар мен жеңілдетілген несиелер алу үшін ауыл шаруашылығы өндірушілері белгілі бір көрсеткіштерді орындауға міндеттеледі:

• өндіріс көлемін арттыру

• жобалық қуатқа шығу

• жаңа жұмыс орындарын құру

• қаржылық тәртіпті сақтау

Мысалы, сүт-тауар фермасын салған шаруашылық белгілі бір мал басына және сүт өнімділігіне қол жеткізуі тиіс.

Өнімділіктің артуы

Мемлекеттік қолдау нәтижесінде:

• астық дақылдарының өнімділігі 15–20 ц/га дейін артады

• тыңайтқыш қолдану көлемі көбейеді

• ауыл шаруашылығы техникасы жаңарады

• еңбек өнімділігі 20–30 % өседі

Ал мал шаруашылығында жаңа технологияларды енгізу сүт өнімділігін жылына 4–5 мың кг-ға дейін арттыруға мүмкіндік береді.

Болашақтағы басым бағыттар

Алдағы уақытта мемлекеттік қолдау жүйесі:

• ұзақ мерзімді инвестициялық несиелерді кеңейтуге

• цифрлық мониторинг енгізуге

• аграрлық тәуекелдерді сақтандыруды дамытуға

• бюджеттік шығындардың тиімділігін арттыруға бағытталады.

Бұл шаралар ауыл шаруашылығы өндірісінің бәсекеге қабілеттілігін күшейтіп, ауылдық аумақтардың тұрақты дамуына негіз болады.