Blog

Семинар жұмысына ФАО-ның Қазақстандағы жоба үйлестірушісі және техникалық сарапшысы Айжан Қарабаева, әріптестік жөніндегі сарапшы Гүлназ Ысқақова, институттың басшылары мен жетекші ғалымдары, ҚР Ұлттық аграрлық ғылымдар академиялық қауымдастығының, ҰАҒБО ғылыми-зерттеу институттарының және жоғары оқу орындарының өкілдері қатысты.

Іс-шара барысында ФАО-ның қызметіне шолу жасалып, Қазақстандағы негізгі жұмыс бағыттары мен ҰАҒБО ынтымақтастық орнатудың практикалық мүмкіндіктері таныстырылды. Аналитикалық және жобалық жұмыстарға қатысу тетіктеріне ерекше назар аударылды.

Талқылау барысында ФАО жобаларының тәжірибесі, қолданылатын құралдары, бағдарламалық шешімдері және ресурстарды жұмылдыру мүмкіндіктері кеңінен қарастырылды. Семинар ФАО-ның негізгі жобалық бағыттарын қамтыды: орнықты ауыл шаруашылығы мен азық-түлік жүйелері, табиғи ресурстар мен биоалуантүрлілікті басқару, су ресурстары мен экожүйелерді сақтау, жануарлар денсаулығы мен азық-түлік қауіпсіздігі, сондай-ақ дұрыс тамақтану және сектораралық бастамалар.

Сонымен қатар, ФАО-мен ынтымақтастықтың негізгі тетіктері –сервистік келісімшарттар, келісім хаттары, операциялық әріптестік, БҰҰ-ның Ғаламдық нарығы арқылы өтінім беру, сондай-ақ қаржыландыру тарту құралдары таныстырылды.

Семинар қорытындысында бұл іс-шараның таныстыру сипатында өткені атап өтілді. Алдағы уақытта институт қызметінің басым бағыттарына сәйкес ФАО жобаларына жас мамандар мен жоғары білікті ғылыми кадрларды тарту жоспарланып отыр. Бұл ғылыми негізді күшейтіп, жобалардың практикалық тиімділігін арттыруға, инновациялық шешімдерді әзірлеуге және ғылыми білімді ФАО-ның практикалық қызметіне енгізуге мүмкіндік береді.

Стратегиялық сессияның модераторы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ербол Тасжүреков болды.

Сессия аясында жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеу институттары, тәжірибелік-өндірістік шаруашылықтар және технологияларды коммерцияландыру орталығы сияқты негізгі үш кластердің ұстанымдары ұсынылып, білім, ғылым және өндірісті интеграциялау тетіктері талқыланды. Сонымен қатар ҰАҒБО-ның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы аясында миссиясы, көзқарасы мен стратегиялық бағыттарын жаңарту бойынша ұсыныстар қаралды.

Стратегиялық сессия жұмысына ҰАҒБО жүйесіне кіретін 3 университеттің, 12 ғылыми-зерттеу институтының және 16 тәжірибелік-өндірістік шаруашылықтың бірінші басшылары қатысты. Іс-шараға Басқарма төрағасы Б.К. Асанов бастаған Басқарма мүшелері, сондай-ақ Ауыл шаруашылығы вице-министрі Е.К. Тасжүреков төрағалық ететін Директорлар кеңесі қатысты. Қатысушылар назарына ҰАҒБО-ның еншілес ұйымдарының ұсыныстары мен орталықтың стратегиялық даму жөніндегі көзқарасы ұсынылды.

Талқылау қорытындысы бойынша жаңа Даму стратегиясында негізгі басымдықтарды келесі бағыттарға шоғырландыру қажет деген ортақ пікір қалыптасты:

бизнес-қоғамдастықпен тиімді өзара іс-қимыл тетіктері мен алаңдарын қалыптастыру;

ҰАҒБО жүйесіндегі ғылыми ұйымдар арасындағы ішкі коллаборацияны күшейту;

жоғары оқу орындары, ҒЗИ және тәжірибелік шаруашылықтардың рөлін агротехнологияларды коммерцияландыруға бағытталған біртұтас инновациялық экожүйе тұрғысынан қайта қарау;

агротехнологияларды трансферттеу және коммерцияландыру бойынша бірыңғай цифрлық платформаны дамыту.

ҚазАӨКЭжААДҒЗИ ұсыныстары

Стратегиялық сессия барысында ҚазАӨКЭжААДҒЗИ Басқарма төрағасы Есенбай Исламов -тың даму стратегиясын іске асырудың тиімділігін (КПД) арттыруға бағытталған нақты ұсыныстарын ұсынды.

Атап айтқанда, келесі бастамалар көтерілді:

шетелдік серіктестер мен коммерциялық сектор өкілдерімен бірлесіп, бюджеттен тыс қаржыландыру есебінен ғылыми жобаларды іске асыру;

агроөнеркәсіптік кешенді басқарудың экономикалық тетіктерін әзірлеп, авторлық куәліктер алу;

Қазақстан Республикасының АӨК үшін басым бағыттар бойынша пилоттық және енгізу жобаларын толық ғылыми сүйемелдеумен жүзеге асыру;

ауыл шаруашылығы салаларын дамытуға қатысты ғылыми негізделген нормативтік құжаттар мен ұсынымдар әзірлеу (1 гектар жерге және 1 бас ауыл шаруашылығы малына шаққандағы өндірістік шығындар нормативтері, өзіндік құнды есептеу және т.б.);

АӨК, аграрлық ғылым мен білім беру саласын дамытуға қатысты заңнамалық және нормативтік-құқықтық актілерді, мемлекеттік бағдарламалар мен тұжырымдамаларды әзірлеуге қатысу.

Стратегиялық сессия аграрлық ғылым мен білім беруді тәжірибелік нәтижеге, инновацияға және тұрақты дамуға бағытталған бірыңғай көзқарас аясында дамыту жолындағы маңызды қадам болды. ҰАҒБО Қазақстанда заманауи агротехнологиялық экожүйе қалыптастыру бойынша жүйелі жұмысын жалғастыруда.

2025 жылғы 15 желтоқсанда Ауыл шаруашылығы экономикасы және ауылдық аумақтарды дамыту жөніндегі Қазақ ғылыми-зерттеу институты (ҚазАӨКЭжААДҒЗИ) «АУЫЛ» партиясының қалалық филиалымен және салалық қауымдастық өкілдерімен бірлесіп, білім тарату жүйесін (Экстеншн) дамыту мәселелері бойынша дөңгелек үстел-кеңес өткізді.

Іс-шара барысында 2025 жылғы 10 ақпандағы № 7 келісімшарт шеңберінде жүзеге асырылған 267 «Білім мен ғылыми зерттеулердің қолжетімділігін арттыру» бюджеттік бағдарламасының 100 «Агроөнеркәсіптік кешен субъектілерін ақпараттық қамтамасыз ету» ішкі бағдарламасы бойынша негізгі лекторлар мен спикерлердің есептері тыңдалды.

2025 жылы кооперация және органикалық өндіріс пен өңдеу бағыттары бойынша 2 офлайн семинар, сондай-ақ кооперация, АӨК-ті мемлекеттік қолдау және органикалық ауыл шаруашылығы тақырыптарында 10 вебинар өткізілді. Барлық іс-шаралар үшін оқу бағдарламалары әзірленіп, презентациялық материалдар қолданылды, тыңдаушылар тізімі қалыптастырылып, бейнежазбалар жүргізілді.

Жыл бойы өткізілген іс-шараларға 486 адам қатысты, бұл жоспарланған көрсеткіштен (355 адам) жоғары. Қатысушылардың негізгі бөлігін шаруа (фермер) қожалықтары, жеке кәсіпкерлер, мемлекеттік органдар, ҮЕҰ, ғылыми-білім беру ұйымдары, СПК және АКК өкілдері құрады.

Семинарлар мен вебинарлар тыңдаушыларының сауалнамаларын талдау және дөңгелек үстел барысында өткен талқылаулар нәтижесінде Экстеншн бағдарламаларын жетілдіруге бағытталған бірқатар ұйымдастырушылық және әдістемелік ұсыныстар әзірленді. Атап айтқанда, қатысушыларды онлайн форматта тұрақты сүйемелдеу, лекторлар құрамын кеңейту, қысқы кезеңде ұзақ мерзімді оқыту іс-шараларын ұйымдастыру, цифрлық құралдарды енгізу және халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты күшейту ұсынылды.

ҚазАӨКЭжААДҒЗИ Басқарма Төрағасы Исламов Е.И. лекторлар мен «Агроконсалтинг» қызметі мамандарының үйлесімді әрі кәсіби жұмысын, сондай-ақ іс-шаралардың жоғары әдістемелік және ұйымдастырушылық деңгейін атап өтті. «АУЫЛ» партиясының Алматы филиалы, республикалық палаталар және аграрлық сала мамандары институт ғалымдарына көрсеткен жан-жақты қолдауы үшін алғыс білдірді.

Кеңес қорытындысы бойынша 2026 жылы Экстеншн жүйесі аясында бірлескен іс-қимылдар мен ынтымақтастықты кеңейту жоспарланды.

Көрмеде Қазақстан мен Ресейдің ғылыми ұйымдары, агроөнеркәсіп кәсіпорындары және инновациялық орталықтары соңғы ғылыми әзірлемелер мен технологиялық шешімдерді ұсынды. Негізгі назар климат өзгерісі, азық-түлік қауіпсіздігі, топырақ құнарлылығы және су ресурстарының тапшылығы жағдайында органикалық агросекторды дамытудың жаңа тәсілдеріне аударылды.

Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының Президенті Ақылбек Күрішбаев өз сөзінде елдің стратегиялық бағыты – биологиялық және тұрақты егіншілікке көшу екенін атап өтті. Оның айтуынша, қуаңшылыққа, тұздылыққа және температуралық өзгерістерге төзімді жаңа дақылдарды ( teff, тары, полба, тритикале, камут, көпжылдық бидай, сорго, чиа ) кеңінен енгізу азық-түлік қауіпсіздігін күшейтеді және экспорттық әлеуетті арттырады.

«ҚазЕжӨШҒЗИ» ЖШС Басқарма төрағасы Шолпан Бастаубаева Қазақстандағы селекциялық ғылымның қазіргі жағдайына тоқталып, саланы жаңғыртудың негізгі бағыттарын ұсынды. Ол геномды редакциялау, маркерлік технологиялар, цифрлық фенотиптеу және жеделдетілген селекция әдістерін енгізу қажеттігін атап өтті. Сондай-ақ селекция, генетика, биоинформатика және IT салаларында жаңа буын мамандарын даярлау – саланың болашағы үшін шешуші фактор.

Көрме барысында ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу, органикалық жемшөп өндірісі, табиғи экстракттар мен функционалды тағам өнімдерін шығару бағыттары талқыланды. Ұлттық тағамдарды – қымыз, шұбат, құрт, қазы және шұжық өнімдерін – халықаралық нарықта танымал брендке айналдыру мүмкіндігі де ерекше назарға ілікті.

Іс-шара аясында Айман Омарованың ғылыми еңбегі жоғары бағаланып, оған екі беделді марапат табысталды. Оның бірі –әйел ғалымдарды қолдауға арналған Наиля Базанова атындағы алғашқы сыйлық, екіншісі – Қазақстан Республикасы Президентінің 2025 жылғы 21 қазандағы Жарлығымен берілген «Ерен еңбегі үшін» медалі.

Бизнес, ғылым және мемлекеттің күш біріктіруі Қазақстанға органикалық ауыл шаруашылығы бойынша өңірлік көшбасшы болуға және экологиялық таза өнімдер экспортын ұлғайтуға кең мүмкіндік ашып отыр.

органикалық стандарттар бойынша саңырауқұлақ өсіру; техникалық қарасора өсіру технологиялары; сапропельді өндіру және пайдалану; органикалық мал шаруашылығы және ветеринариялық талаптар; органикалық өнімді өткізу арналары және экспорттық мүмкіндіктер; ішкі бақылау жүйелері мен топтық сертификаттау.

Институт сарапшысы Евгений Владимирович Климов атап өткендей, консультациялар тұрақты түрде өтіп, барлық қызығушылық танытқан ауыл шаруашылығы өндірушілеріне қолжетімді.

Жұмыс 267-бюджеттік бағдарлама аясындағы 100-ші қосалқы бағдарлама бойынша, ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі мен «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» НАО қолдауымен жүзеге асырылуда.

Ауыл шаруашылығы саласының дамуына қосқан үлестері мен көпжылдық адал еңбектері үшін институт қызметкерлері ведомстволық және корпоративтік марапаттарға ие болды.

«Еңбек ардагері» медалімен

– Акимбекова Чулпан Уйсимбекқызы, сыртқы және ғылыми байланыстар бөлімінің меңгерушісі марапатталды.

«Ауыл шаруашылығы саласының үздігі» төсбелгісімен

– Баймуханов Аскар Боранқұлұлы, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу және логистика бөлімінің меңгерушісі марапатталды.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Құрмет грамотасымен

– Джамбаева Гүлзада Алдабергенқызы, АӨК экономикалық реттеу бөлімінің меңгерушісі марапатталды.

Қоғам Басқарма Төрағасының Құрмет грамотасымен

– Досумова Жанат Сапарбекқызы, ауылдық аумақтар және органикалық ауыл шаруашылығы бөлімінің аға ғылыми қызметкері марапатталды.

Алғыс хатпен

– Нұрғалиева Лаура Бақытбекқызы, жетекші бухгалтер марапатталды.

Басқарма төрағасы Есенбай Исламов ұжымды кәсібилігі мен ғылыми ізденістерге адалдығы үшін алғыс айтып, институт жетістіктері осындай мамандардың еңбегінің нәтижесі екенін атап өтті.